کم‌ کاری کلیه چه نشانه هایی دارد؟

آیا ممکن است کلیه‌ها به‌درستی کار نکنند، حتی اگر هنوز علامت مشخصی احساس نکرده باشید؟ کم کاری کلیه زمانی رخ می‌دهد که توانایی کلیه‌ها برای تصفیه خون، دفع مواد زائد و تنظیم مایعات و املاح بدن کاهش پیدا کند. این مشکل گاهی به‌طور ناگهانی ایجاد می‌شود و گاهی طی ماه‌ها یا سال‌ها پیشرفت می‌کند. در مراحل اولیه، ممکن است فرد متوجه تغییر خاصی نشود؛ اما با کاهش بیشتر عملکرد کلیه‌ها، علائمی مانند خستگی، ورم پاها و تغییر در میزان ادرار ظاهر می‌شوند. شناخت نشانه‌ها و بررسی به‌موقع عملکرد کلیه می‌تواند در تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب موثر باشد.

کم کاری کلیه چیست؟

کلیه کم کار به وضعیتی گفته می‌شود که کلیه‌ها نمی‌توانند وظایف طبیعی خود را به‌درستی انجام دهند. در این شرایط، دفع مواد زائد و مایعات اضافی از بدن مختل می‌شود و ممکن است تعادل الکترولیت‌ها و مواد معدنی خون هم تغییر کند. کم‌ کاری کلیه می‌تواند به‌صورت حاد و ناگهانی یا مزمن و تدریجی ایجاد شود. دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های کلیوی و مصرف برخی داروها از علل شایع این مشکل هستند. تشخیص زودهنگام با آزمایش خون، ادرار و بررسی عملکرد کلیه‌ها به پیشگیری از عوارض کمک می‌کند.

علائم کم کاری کلیه در زنان و مردان چیست؟

علائمی که کلیه کم کار در بیماران مختلف ایجاد می‌کند، بر اساس شدت و مرحله بیماری متفاوت است. در ابتدا این بیماری علامت خاصی ندارد و به‌تدریج با پیشرفت بیماری، علائم ظاهر می‌شوند. موضوع مهم دیگر اینکه علائم بر اساس حاد یا مزمن بودن کم کاری کلیه، ممکن است متفاوت باشند. به‌صورت کلی این علائم عبارت‌اند از:

• فشارخون شدید
• کاهش شدید انرژی و خستگی غیرمعمول و مداوم
• احساس بی‌اشتهایی
• راش‌های پوستی و خارش پوست
• تغییر در رنگ، بو و حجم ادرار
• تورم اطراف چشم‌ها، مچ پا یا ساق پا
• تنگی نفس
• گیجی یا سردرگمی
• حالت تهوع

علت کم کاری کلیه چیست؟

موارد مختلفی ممکن است روی عملکرد کلیه‌ها اثر بگذارند. از ژنتیک گرفته تا برخی بیماری‌های زمینه‌ای همگی می‌توانند باعث کم کاری کلیه شوند. بیماری کلیه پلی کیستیک یک بیماری ژنتیکی و از شایع‌ترین بیماری‌های ارثی کلیه است که نسبت به دیابت و فشارخون، سهم کمتری در کل موارد بیماری مزمن کلیه دارد اما مهم‌ترین علت ارثی نارسایی کلیه به‌شمار می‌رود. از طرفی عواملی مانند سن بالا، چاقی و سیگارکشیدن ریسک کم کار شدن کلیه‌ها را افزایش می‌دهد. رایج‌ترین عواملی که ممکن است عملکرد کلیه‌ها را مختل کنند شامل موارد زیر می‌شوند:

• دیابت و بالا بودن قند خون برای مدت زمانی طولانی
• فشارخون بالا
• عفونت‌های کلیه مانند پیلونفریت
• گلومرونفریت
• آسیب‌های کلیه
• بیماری تصلب شرایین یا بیماری عروق کرونر
• بیماری شریان‌های محیطی
• مصرف خودسرانه برخی داروها برای مدت زمانی طولانی (مانند داروهای مسکن ضدالتهابی)

از کجا بفهمیم کلیه مشکل کم کاری دارد؟

معمولا بسیاری از افراد برای مدت زمانی طولانی متوجه کم کار شدن کلیه‌هایشان نمی‌شوند. زمانی که این بیماری علامت‌دار شد، با مراجعه به متخصص یا دکتر کلیه و نفرولوژی تهران و انجام تست‌ها برای تشخیص کم کاری کلیه، این بیماری شناسایی می‌شود. همچنین شناسایی علت کم کار شدن کلیه‌ها برای درک و درمان بیماری امری ضروری است. برای بررسی عملکرد کلیه‌ها، آزمایش‌های زیر انجام می‌شوند:

• آزمایش ادرار
• اندازه‌گیری کراتینین
• بررسی میزان خروجی ادرار برای بررسی حجم ادرار دفع شده در طول روز
• آزمایش‌های تصویربرداری، مانند سونوگرافی
• بیوپسی کلیه
• آزمایش تخمین میزان فیلتراسیون گلومرولی نیز برای تشخیص نارسایی یا بیماری مزمن کلیه انجام می‌شود.

مدت زمان از کار افتادن کلیه چگونه مشخص می‌شود؟

کم کاری کلیه چندین مرحله مختلف دارد که در هر مرحله سطح کارایی و عملکرد کلیه‌ها متفاوت است. علت زمینه‌ای و نوع آسیب وارد شده به کلیه‌ها، مدت زمان از کار افتادن آن‌ها را مشخص می‌کند. نرخ فیلتراسیون گلومرولی یکی از تست‌هایی است که میزان عملکرد کلیه‌ها را تعیین می‌کند. درصورتی‌که برای بیشتر از ۳ ماه علائم بالینی و نشانه در آزمایش وجود داشت، بهترین دکتر کلیه و نفرولوژی ایران کم کاری کلیه را تشخیص می‌دهد.

آیا کم کاری کلیه قابل درمان است؟

در اختلال حاد عملکرد کلیه، در صورت درمان سریع علت زمینه‌ای، امکان برگشت عملکرد زیاد است؛ اما در بیماری مزمن کلیه معمولا آسیب کاملا برگشت‌پذیر نیست و درمان بیشتر با هدف مهار پیشرفت و کاهش عوارض انجام می‌شود. با این حال شیوه درمان به حاد یا مزمن بودن بیماری و میزان از کار افتادگی کلیه‌ها بستگی دارد. در کنار درمان علت زمینه‌ای و اصلاح سبک زندگی، باید از داروهای مضر برای کلیه مانند بسیاری از مسکن‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی اجتناب شود و دوز داروها متناسب با سطح عملکرد کلیه تنظیم شود.

۱. درمان قطعی کم کاری کلیه چیست؟

کنترل دقیق فشارخون و قند خون می‌تواند به‌سرعت پیشرفت بیماری کلیه را کم کند و عوارض آن را کاهش دهد اما معمولا به معنی برطرف شدن کامل و دائمی آسیب مزمن کلیه نیست. زمانی که سنگ کلیه یا سایر بیماری‌های مزمن کلیه علت کم کار شدن کلیه‌هاست، به درمان‌های تخصصی‌تری مانند جراحی یا درمان دارویی نیاز است. در مراحل پیشرفته نارسایی کلیه، بسیاری از بیماران به دیالیز یا حتی پیوند کلیه نیاز دارند. اگر هم سنگ کلیه و هم کم کاری کلیه دارید، حتما از بهترین دکتر درمان سنگ کلیه ایران مشاوره بگیرید.

۲. برای کم کاری کلیه چه بخوریم؟

در کم‌کاری کلیه، انتخاب مواد غذایی باید بر اساس میزان عملکرد کلیه، نتایج آزمایش خون و ادرار و وجود بیماری‌های زمینه‌ای انجام شود. مصرف سبزیجات و میوه‌های مناسب، غلات کامل و منابع پروتئینی به‌اندازه نیاز بدن می‌تواند بخشی از رژیم غذایی باشد. بااین‌حال، محدود کردن نمک، پتاسیم، فسفر، پروتئین یا مایعات برای همه افراد ضروری نیست و به شرایط بیمار بستگی دارد. برای مثال، در صورت بالا بودن پتاسیم خون، ممکن است محدودیت برخی مواد غذایی لازم باشد. بنابراین، رژیم غذایی باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه کلیوی شخصی‌سازی شود.

۳. درمان کم کاری کلیه در طب سنتی چیست؟

در طب سنتی، برخی روش‌ها مانند مصرف دمنوش‌های گیاهی و اصلاح رژیم غذایی برای کمک به سلامت کلیه‌ها پیشنهاد می‌شوند؛ اما شواهد علمی کافی برای اثربخشی و ایمنی این روش‌ها در درمان کم‌کاری کلیه وجود ندارد. بعضی گیاهان دارویی و عرقیجات ممکن است با داروها تداخل داشته باشند یا به دلیل تاثیر بر پتاسیم و عملکرد کلیه، برای بیماران مضر باشند. بنابراین، مصرف دمنوش‌ها، عرقیجات یا سایر ترکیبات گیاهی باید حتما با مشورت پزشک انجام شود و نباید جایگزین درمان تخصصی و داروهای تجویزشده شود.

عوارض کم کاری کلیه چیست؟

درصورتی‌که کم کاری کلیه به‌موقع درمان نشود و این بیماری به‌تدریج پیشرفت کند و به مراحل بالاتری برسد، ریسک بروز عوارض جانبی هم افزایش می‌یابد. با افت عملکرد کلیه‌ها، ارگان‌های دیگر بدن از جمله قلب و سیستم گردش خون هم تحت تاثیر قرار می‌گیرد. جدی‌ترین عوارض مرتبط با کم کاری کلیه عبارت‌اند از:

• بی‌اشتهایی و کاهش وزن شدید
• گرفتگی ماهیچه‌ها
• ورم دست‌وپا
• افزایش فشارخون
• تجمع اسید و مواد زائد در بدن و اسیدی شدن خون
• ضعیف‌شدن استخوان‌ها و ماهیچه‌ها
• کم‌خونی
• از کار افتادن کلیه‌ها و نیاز به دیالیز

آیا از کار افتادن کلیه باعث مرگ می شود؟

آخرین مرحله از کم کار شدن کلیه‌ها، نارسایی کامل کلیه و ازدست‌رفتن عملکرد آن‌هاست. در این مرحله کلیه‌ها به‌صورت کامل کارایی خود را از دست می‌دهند و در نتیجه بیماران برای زنده‌ماندن به دیالیز و پیوند کلیه نیاز دارند. در صورت درمان‌نشدن نارسایی کامل کلیه، این وضعیت می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.

زمانی که عملکرد کلیه‌ها مختل شود، مایعات و مواد زائد در بدن انباشته می‌شوند. پزشکان به این وضعیت کم کاری کلیه می‌گویند که ممکن است حاد یا مزمن باشد. این بیماری در ابتدا بدون علامت است، اما به‌تدریج پیشرفت می‌کند و ممکن است در نهایت کلیه‌ها به‌صورت کامل کارایی خود را از دست بدهند. به همین دلیل هم اگر نشانه‌های هشداردهنده اولیه را مشاهده کردید، حتما برای بررسی وضعیت کلیه‌ها به یک متخصص کلیه یا نفرولوژیست مراجعه کنید.